WILLEM DE KOONING DHE PIKTURAT E TIJ: Një nga ekspresionistët abstrakt më të njohur në historinë e artit

Piktura, në sytë e De Kooning, ishte diçka “për burrat me mjekër”...

 

Willem de Kooning, i njohur si një nga ekspresionistët abstrakt më të njohur në historinë e artit, ka influencuar artistë të shumtë gjatë kohës së tij, madje edhe disa vite pas vdekjes së tij.

 

Willem de Kooning ishte një artist hollandezo-amerikan i cili ka lindur në Rotterdam-in Verior më 24 prill 1904. Babai i tij ishte Leendert de Kooning, dhe nëna e tij ishte Cornelia Nobel. Përgjatë fëmijërisë së tij, ai u afrua më shumë me të ëmën pas divorcit të prindërve të tij.

 

Në vitin 1920, de Kooning u bë asistenti i Bernard Romein, drejtori i artit tek një dyqan i madh në Rotterdam. Romein e prezantoi atë me veprën e modernistit hollandez Piet Mondrian dhe grupin ‘De Stijl’. De Kooning filloi të pikturonte, megjithëse dukshëm ai e shikonte mediumin e pikturës me një farë shkëputje, siç do të vinte re ai në retrospektivën e vitit 1960, “Kur ne shkuam tek akademia [në Rotterdam, në fillim të viteve 1920] – duke u marrë me pikturë, dekorim dhe duke nxjerrë jetesën – artistët e rinj nuk ishin të interesuar në vetvete (per se) për pikturën. ” Piktura, në sytë e De Kooning, ishte diçka “për burrat me mjekër,” që do të thotë, më të mëdhenjtë e shekullit të nëntëmbëdhjetë, të tillë si Cezanne dhe Monet. Idea që ta pajiste veten me një paletë dhe të pikturonte piktura dukej qesharake dhe disi jo moderne për të.  

 

Gjatë asaj periudhe de Kooning e mendonte të ardhmen e tij në fushën e arteve të zbatuara apo tregtare. Një karrierë në pikturën dekorative apo dizanj ishin opsionet që ai kishte marrë në konsideratë. Vendimi i tij i mëvonshëm për të emigruar në Shtetet e Bashkuara u influencua fuqimisht nga ky objektiv. Siç do të thoshte de Kooning disa vite më vonë, piktorët dyndeshin në Paris, ndërsa “një person modern” tërhiqej nga Amerika. Përveç parashikimit të një karriere në artin tregtar, de Kooning u përfshi thellësisht në pikturë. Idetë e avantgardës evropiane, kryesisht ato të Wassily KandinskyPaul KleeMatisse dhe Pablo Picasso, do të ktheheshin në themelet kryesore të vetë zhvillimit të tij. Picasso u kthye në një burim kyç frymëzimi për veprat e hershme të de Kooning.

 

Më pas, në vitin 1926 ai vendosi që të emigronte në Shtetet e Bashkuara. Shumë shpejt pas mbërritjes së tij ai gjeti një punë si bojaxhi në Hoboken, New Jersey.

 

VEPRAT E HERSHME

 

Një takim me Arshile Gorky, të cilin de Kooning e njohu rastësisht në vitin 1930, shënoi kthesën e parë vendimtare në karrierën e tij artistike. I frymëzuar nga Arshile Gorky, ai vendosi që të krijonte një seri pikturash të cilat paraqisinin subjekte mashkullore. Këto vepra përfshinin “Figurë e ulur” dhe “Dy Burra në Këmbë”. Përveçse ishte i magjepsur me këto tema, ai realizoi gjithashtu disa piktura abstrakte duke përfshirë “Elegjinë” dhe “Peisazh Rozë”. Dashuria e tij për artin abstrakt bën që ai të krijonte më shumë kryevepra të tilla si “Ëngjëjt Rozë”, e cila është ndër pikturat e tij më të dashura.

 

Në vitin 1942, Graham organizoi një show në grup, “Pikturat Amerikane dhe Franceze”, tek Galeria McMillen. Ky show kyç përfshinte vepra nga de Kooning dhe artistë të tjerë amerikan, së bashku me artistët evropian të mirënjohur të tillë si Joan Miro dhe Picasso. Kjo çoi gjithashtu në takimin e parë me de Kooning, i cili e përshkroi Graham-in si “zbuluesin” e tij dhe të Jackson Pollock.

 

Me kalimin e viteve, de Kooning u bë gjithnjë edhe më i interesuar në veprat abstrakte, duke e kthyer atë midis personaliteteve kyçe të tillë si Jackson Pollock, Mark Rothko, Barnett Newman, në Lëvizjen Ekspresioniste Abstrakte në vitet 1940. Deri në vitin 1948, artisti ekspozoi në ekspozitën e tij të parë të artit, dhe shumica e veprave të tij përfshinë kompozimet në pikturë me vernik të bardhë dhe të zi. Ekspozita u organizua në Nju Jork, tek Galeria Charles Egan.

 

Dashuria e tij për vernikun e bardhë dhe të zi filloi në vitin 1946, duke qenë se ai nuk kishte burime të mjaftueshme për të blerë pigmentet profesionale të artistëve. Pavarësisht këtij shqetësimi financiar, ai ishte në gjendje që të prodhonte vepra të bukura duke përfshirë “E premtja e zezë” dhe “Drita në Gusht”, të cilat përfshinin elementët e bardh dhe të zi. Përsa i takon kryeveprave të tij të tjera të titulluara “Kutia e postës” dhe “Zyrihu”, këto ishin më së shumti të bardha me një hije të zezë. Ishte gjithashtu gjatë fundit të viteve 1940 kur ai filloi të pikturonte vepra abstrakte më komplekse. Këto përfshijnë “Papafingon”, “Gërmimin” dhe “Asheville”.

 

Teknika më madhështore që e bëri de Kooning më të famshëm ishte përdorimi nga ana e tij e figurave komplekse, të cilat prezantuan një hije/aluzion ambiguiteti. Për më tëpër, disa figura në sfond dukej sikur mbivendoseshin me elementë të tjerë në pikturë, të cilat i jipnin atyre një imazh sikur ato po shfaqeshin në plan të parë.

 

PËRDORIMI I SUBJEKTEVE TË NDRYSHME

 

Në fillim të viteve 1940, de Kooning përdori shpesh gratë si subjektet e tij më të zakonshme. Megjithatë, ishte në vitet 1950, kur ai u magjeps më shumë me prezantimin e grave në veprat e tij. Në fakt, midis veprave të tij më të mira përfshihet “Gruaja I”, e cila është ekspozuar në Muzeun e Ri të Artit Modern të Nju Jorkut. Kjo pikturë pësoi disa ndryshime deri kur u përfundua plotësisht në vitin 1952.

 

Deri në vitin 1953, ai vazhdoi që të prezantonte gratë në shumicën e pikturave të tij. Këto vepra mund të shiheshin në Galerinë Sidney Janis, dhe kryeveprat e tij u kthyen në një sensacion për shkak të përdorimit të imazherisë nga ana e tij. Për shembull, ai eksperimentoi me penelatat agresive dhe u fokusua në vënin e një theksi më të madh në disa fusha të caktuara në pikturat e tij të tilla si gjinjtë më të mëdhenj, ekstremitete të ekzagjeruara dhe tipare të tjera të cilat na zbulojnë frenimet/pengesat seksuale tipike të një burri.

 

Natyra shpërthyese e veprave të de Kooning na tregon se arti i tij është një art lufte, që burimi i tij është njëherësh i dhimbshëm dhe personal, në mënyrë të dukshme i mbështetur mbi ndjenjën sesa mbi intelektin dhe që me shumë gjasa rrjedh nga disa “ngjarje primitive/parësore” (siç do ta quante Sigmund Freud) në jetën e tij të hershme, apo një seri ngjarjesh, kaq traumatizuese saqë artisti u detyrua që t’i shtynte ato në pavetëdije, dhe që kaloi një jetë të tërë duke u përpjekur që të mbante një kapak mbi to, duke çuar në shpërthimin e pavetëdijshëm të përmbajtjes së pavetëdijes së tij në herë të panumërta në pikturat e tij.

 

VEPRAT GJATË VITEVE 1950

 

Përpara viteve 1960, kryeveprat e de Kooning ishin më të frymëzuara nga peisazhet natyrale, dhe ai filloi që të largohej gradualisht nga paraqitja e figurave njerëzore. Disa nga veprat e tij më të mira që përfshinin peisazhet si subjekte të tij ishin “Dera për tek Lumi” dhe “Ulja në Bolton”. Këto piktura kishin penelata më të gjëra duke i dhënë veprave të tij një tërheqje më të thellë. Në pikturat e de Kooning të kësaj periudhe, ne mund të dallojmë me qartësi metodologjinë dhe shprehishmërinë e Vincent van Gogh.

 

Në fillim të viteve 1960, de Kooning filloi të kombinonte gratë dhe peisazhet si subjektet e tij. Për më tepër, ai filloi që të eksploronte magjepsjen e tij me skulpturën, e cila bëri që ai të krijonte 13 skulptura në argjilë që paraqisnin gratë si subjekte, ashtu si në pikturat e tij. Gjatë jetës së tij, figura e gruas është një motiv së cilës de Kooning i kthehet gjithmonë, siç i janë kthyer gjithmonë artistët temave të tyre më të dashura - Van Gogh Luleve të tij të Dielit, dhe Claude Monet,  zambakëve të tij të ujit.  

 

VEPRAT E MËVONSHME

 

Në vitet 1980, de Kooning u kthye në një artist aktiv, duke bërë që ai të krijonte mbi 300 telajo. Megjithatë, si filloi që të tregonte shenja çështjesh shëndetësore të tilla si simptoma të demencës. Në fakt, ai u diagnostikua se kishte mundësitë më të mëdha për të zhvilluar sëmundjen e Alzhaimerit. Kur bashkëshortja e tij vdiq në vitin 1989, vajza dhe avokatët e tij u emëruan si kujdestarët e plotë të artistit të moshuar.

 

ARRITJET

 

Gjatë jetës së de Kooning, ai ka vjelur arritje të shumta në fushën e artit. Një nga arritjet e tij ishte show i tij i parë në vitin 1948, në Galerinë Charles Egan, në Nju Jork. Disa nga veprat e tij u ekspozuan gjithashtu në Muzeun Whitney të Artit Modern, në Galerinë Kombëtare të Artit dhe në Muzeun e Artit Modern.

 

De Kooning-ut iu akordua gjithashtu nga Presidenti Lyndon Johnson – Medalia Presidenciale e Lirisë, në vitin 1964. Çmime të tjera që ai ka marrë përfshijnë Medalien Kombëtare të Arteve, dhe Çmimin Andrew W. Mellon, që iu dha atij dhe Eduardo Chillida (skulptuor spanjoll).

 

Sa i takon stilit të veprave të tij gjatë viteve të mëvonshme të jetës së tij, ai ishte në gjendje që të prezantonte një dallim të rëndësishëm ndërmjet kryeveprave të tij të hershme dhe pikturave të tij gjatë fundit të viteve 1980. Më shumë njerëz u magjepsën nga teknikat speciale të artit të tij, që çoi në rritjen e fitimeve të tij. Për shembul, pikturë së titulluar “Gruaja IIII” iu vendos çmimi 137.5 milionë dollarë. Kjo ishte vepra e dytë më e shtrenjtë që u shit në vitin 2006.

 

Kjo ishte jeta e Willem de Kooning, një artist i jashtëzakonshëm, i cili prezantoi teknika novatore arti, duke e kthyer atë në një nga artistët më të respektuar nëpër të gjithë botën.

 

Burimi: https://www.willem-de-kooning.org/

 

Përzgjodhi dhe përktheu – Enkeleda Suti.

Comments

Popular Posts