Kohët e Mozart

Fundi i shekullit të 18-të kur jetoi Mozart-i ishte një kohë relativisht e paqtë. Në Evropë, nuk kishte luftra të mëdha, megjithëse përtej oqeanit Lufta Amerikane për Pavarësi zgjati ndërmjet viteve 1775-1783. Megjithatë, kishtë shumë pakënaqësi në Evropë. Njerëzit ishin shumë të mërzitur nga strukturat shoqërore me dy klasa, në të cilën një grup i vogël të pasurish, të cilët ishin në krye të shtersës shoqërore, kishin pushtetin mbi një numër shumë të madh të varfërish, të cilët ndodheshin në fund të shoqërisë, ku njerëzit nuk kishin asnjë të drejtë dhe asnjë mënyrë për të dalë nga varfëria e tyre.

Ngadalë pushteti po ndryshonte duar nga ariskotracia tek klasa e mesme që ishte në rritje. Kjo klasë e mesme erdhi pjesërisht si shkak i ‘Revolucionit Industrial’, që për pasojë solli një rritje të papritur, masive të vendeve të punëve të disponueshme në miniera, ndërmarrje, fabrika dhe në hekurrudhë. Ishte një epokë shpikjesh: që nga shpikja e motorit me avull të Watt-it (1775) deri tek balona me ajër të ngrohtë (1783) dhe soda e karbonuar (1785)!
Gjithashtu, edhe lëvizja filozofike e njohur si ‘Iluminizëm’ mori hov gjithashtu gjatë kësaj periudhe. Njerëzit filluan të besonin në fuqinë e arsyes njerëzore për zgjidhjen e problemeve sociale, për korigjimin e sjelljeve të padrejta, si edhe për të përmirësuar jetën e tyre. Të drejtat e njeriut, e drejta e mendimit, clirimi nga censura, dhe heqja graduale e punës së fëmijëve ndryshuan si pasojë e Iluminizmit.
I vetmi kompozitor i kohës i cili i afrohej gjenialitetit të Mozart-it ishte kmpozitori Franz Joseph Haydn (1732-1809). Të dy u bënë miq të ngushtë, mësuan nga njëri-tjetri, dhe së bashku krijuan modelet të cilat përdorën kompzitorët e ardhshëm për kompozimin e simfonive dhe të kuarteteve të harqeve. Ishte gjithashtu edhe Antonio Salieri, një italian i cili e kaloi pjesën më të adhe të karrierës së tij në oborrin e Vjenës; Johann Christian Bach, një nga kompozitorët kryesorë në Londër; dhe Christoph Willibald Gluck, i njohur për reformat e tij operistike.
Në fushë të tjera, kemi filozofë dhe shkrimtarë si Volteri dhe Rusoi në Francë, Friedrich von Schiller dhe E.T.A Hoffmann në Gjermani, Robert Burns dhe Sir Walter Scott në Skoci, dhe Jane Austen në Angli. Antonio Caneletto dhe nipi i tij Bernardo ishin piktorë të famshëm italian të peisazheve, ndërsa Jean Honare-Fragonard dhe Thomas Gainsborough ishin bashkëkohësit e tyre në Francë dhe në Angli dhe përtej oqeanit John Singleton Copley pikturoi portrete të amerikanëve të famshëm.

Përzgjodhi dhe përktheu Enkeleda Suti.

Comments

Popular Posts