ÇFARË ËSHTË RAPORTI I ARTË NË ART? Premtimi i harmonisë! Leonardo da Vinci, mbreti i raportit të artë në art!

Premtimi i harmonisë!

Leonardo da Vinci, mbreti i raportit të artë në art!


Nga REVISTA ARTPSER


Raporti i artë – i quajtur gjithashtu proporcioni hyjnor – është një formulë e vërtetë magjike e cila ka joshur sytë për shekuj. Për piktorët, arkitektët, skulptorët apo poetët, raporti i artë në art ushtron një fuqi magjepsëse. Rregullat e saj janë të shumta dhe shfaqen në disa formula, si sekuneca Fibonaçi, spiralja dhe drejtkëndëshi i artë. Por si shprehet saktësisht në art raporti i artë?


Raporti i artë në art: premtimi i harmonisë

Shpesh estetika, proporcionet harmonioze dhe e bukura janë konfuzuar nëpër historinë e artit. Raporti i artë, gjithashtu i përkufizuar nga gërma φ (fi), është shembulli më tregues. Kjo formulë matematikore konsiderohet nga disa si një rregull universal i së bukurës. Me një proporcion të barabartë me x²=x+1, raporti i artë në art krijon një marrëdhënie të ekuilibruar që syri i mëndjes e dashuron. Më saktësisht, ai ka ta bëjë me arritjen e një raporti të saktë ndërmjet pjesëve të ndryshme të një vepre, një imazhi, apo një objekti. Vlera e këtij numri është 1.61803398874989482045. A ju duket e gjitha kjo paksa e pakuptueshme? Ekziston një teknikë e thjeshtë për arritjen e drejtkëndëshit të artë! Vizatoni një vizë dhe shumëzoni madhësinë e anës së saj me 1.618. Kjo do t’ju japë gjerësinë e duhur (përpjekja e  parë) dhe gjatësinë e lidhur me të (rezultat i shumëfishimit). Drejtkëndëshi i artë është një figurë gjeometrike e jashtëzakonshme, dhe mund të riprodhohet në pafundësi. Kështu, çdo vepër artistike mund të prezantojë një ‘a mise en abyme’ (në historinë e artit perëndimor, mise en abyme është një teknikë formale e vendosjes së një kopje të një imazhi brenda vetes, shpesh në një mënyrë që sugjeron një sekuencë të përsëritur pafundësisht. Në teorinë e filmit dhe teorinë letrare, ajo i referohet teknikës së futjes së një historie brenda një historie.) të drejtkëndëshit të artë. Ka edhe një hile tjetër për arrtiejn e raportit të artë. Nëse shtoni dy vizat më të shkurtra të një vepre, ato duhet të jenë të së njëjtës madhësi si viza e tretë. Viza e tretë do të tregojë më pas proporcionet e raporit të artë.


Raprti i artë dhe syri njerëzor: një marrëdhënie dashurie afatgjatë

Ne e kemi të vështirë ta dimë me saktësi se kur është shfaqur raporti i artë. Disa piramida, dhe në veçanti ato të Keopsit, të cilat duhet të jenë ndërtuar veçanërisht duke përdorur proporcionin e llogaritur nga rapori i artë. Megjithatë, ne nuk kemi një konfirmim të shkruar që të datojë nga kjo periudhë. Ashtu si Panteoni, ku ne gjejmë raportin e artë i cili shfaqet disa herë. E njëjta gjë vlen për skulpturat klasike greke të antikitetit, proporcionet e të cilave tregojnë një përsëritje të raportit të artë. Megjithatë, dihet se raporti i artë është zbuluar zyrtarisht nga Euklidi rreth vitit 300 para Krishtit. Në vitet 1200, Leonardo Fibonacci zbuloi sekuencën Fibonaçi, ndërsa Kampanusi tregoi irracionalitetin e raportit të artë të Euklidit.


Raporti i artë në art: disa shembuj të famshëm

Leonardo da Vinci, mbreti i raportit të artë në art

Leonardo da Vinci është artisti i cili ishte më shumë i flaktë në dashurinë e tij për raportin e artë. Shkencëtar, shpikës, skulptor, muzikant, filozof, dhe piktor, Leonardo da Vinci ishte ai që prezantoi matematikën në art. Kjo ndodhi duke krijuar Njeriun Vitruvian që materalizon magjepsjen e tij për raportin e artë në art. Kjo vepër është një odë për porporcionet e trupit të njeriut, të cilën da Vinci mendonte se ishte i përsosur. Më vonë, ai pikturoi Mona Lisa-n, një nga pikturat më të famshme në botë. Nuk është për t’u çuditur, që raporti i artë gjendet në fytyrën e madonës.


Dalí

Në vitin 1955, Dalí pikturoi “Kungatën e Darkës së Fundit”. Kjo vepër madhështore përmban raportin e artë në dy mënyra. Proporcionet e pikturës i korrespondojnë direkt raportit të artë. Ajo paraqet gjithashtu një dodekahedron (një formë tredimensionale e cila ka dymbëdhjetë plane fytyrash, në veçanti një figurë të rregullt solide me dymbëdhjetë fytyra pentagolane të barabarta), e cila dominon në mënyrë harmonioze sfondin e skenës.   


Le Corbusier

Artitekti i famshëm brutalist, Le Corbusier, e bëri raporin e artë rregullin bazë për ndërtimet e tij. Kjo ishte më e dukshme në rastin e kompleksit të mirënjohur të strehimit, Cité radieuse, në Marsejë, Francë. Për më tepër, Le Corbusier e përdori raportin e artë për të zhvilluar Modulor-in, një raport proporcionesh. Ky sistem u përdor për të ndërtuar më shumë godina harmonioze dhe për të bërë këtë edhe më shpejt.


Raporti i artë: një ekuilibër natyral?

Që prej fillimit të kohëve, shumë artistë e kanë përdorur raportin e artë për të krijuar vepra harmonizoe siç janë vëzhguar në natyrë. Kjo mund të gjendet, për shembull, tek boçet e pishave, tek pemët e dardhave, apo lakrën romaneske. Dhe a nuk është qëllimi përfundimtar i artit, të rivlerësojë, apo glorifikojë, bukurinë dhe ekuilibrin natyror të gjërave?


(Imazhi 1: Leonard de Vinci, Njeriu Vitruvian, 1490)


(Imazhi 2: Spiralja dhe drejtkëndëshi i artë)


(Imazhi 3: Panteoni, ndërmjet viteve 447 dhe 432 para Krishtit, Athinë) 


(Imazhi 4: Leonard de Vinci, Mona Lisa, ndërmjet viteve 1503 dhe 1507)


(Imazhi 5: Dali, Kungata e Darkës së Fundit, 1955)


(Imazhi 6: Le Corbusier, the cité radieuse, 1952)







Burimi: https://blog.artsper.com/en/a-closer-look/golden-ratio-in-art/


Përzgjodhi dhe përktheu – Enkeleda Suti


Comments

Popular Posts